Uitgebreide gegevens over Jan (J.) Evenhuis (M)

ID 5190   Schuilnaam Jan of Jan Evenhuis, , , ,
Achternaam Evenhuis Adres
Voornaam Jan Plaats Leeuwarden
Initialen J. Beroep Hoofdinspecteur Belastingen
Voorvoegsel Sterfdatum/leeftijd 18-08-1944 ()
Getrouwd met Categorie Verzet
Geslacht M Titel
Geboortedatum 15-01-1896 Krijgsmacht
Onderdeel Onderscheidingen
Legernummer Rang
Begraafplaats Vak, Rij, Graf , ,

Achtergrond:

Geboren te Groningen.
Gehuwd. 2 kinderen.
Geloof: Nederlands-hervormd.
De bekende Friese verzetsstrijder Krijn van den Helm was een ondergeschikte van hem. Daarom heeft Van der Helm zoveel tijd vrij kunnen maken voor zijn illegale werk.
Tijdens de oorlog was Evenhuis een topfiguur in diverse verzetsorganisaties in Friesland: N.S.F., L.O., illegale pers en Nationaal Comite. Hij was zelfs een van de oprichters en later ook voorzitter van de Friese afdeling van het N.S.F.
Van deze Friese afdeling van het N.S.F. was het belastingverzet de harde kern. Evenhuis had voor het N.S.F. een compleet kaartsysteem in code opgezet. Op 15-7-1944 vonden de Duitsers het kaartsysteem, evenals de sleutel op de code.
Het kaartsysteem werd ontdekt bij de inval van de S.D. in een pakhuis aan de Schrans in Leeuwarden. Daar werd, behalve het arsenaal van de K.P., ook de volledige N.S.F.?administratie van Evenhuis ontdekt. Het archief was erg omvangrijk. Het kaartsysteem bevatte een honderdtal namen: op witte kaarten die van de inzamelaars van het N.S.F., op rode die van de distributeurs. In een cahier was de code vermeld.
Verder waren er veel brieven en aantekeningen, alsmede papieren van de ondergedoken mr. K. Westerling, medeoprichter van het Nationaal Comite. Alles was verpakt in kartonnen dozen en koffers.
Het archief werd door de S.D. eerst overgebracht naar het gebouw van de S.D. op het Zaailand in Leeuwarden, maar toen de S.D.?er Lammers twee dagen later een globale schifting had gemaakt, moest hij met het belangrijkste materiaal naar Groningen komen, waar ook alle in verband met deze affaire gearresteerden heengebracht werden. De hele Friese leiding van het N.S.F. moest nu onderduiken.
Desondanks leidde de vondst tot een groot aantal huiszoekingen en arrestaties. Evenhuis zelf zat toen al gevangen in Amsterdam. Daarover het volgende: Evenhuis' oudste dochter, Jeanne, deed wel eens dienst als koerierster voor haar vader. Toen ze op 30-6-1944 in Amsterdam was, kwam ze op een besmet adres en een uur later werd ze naar de Euterpestraat gebracht. Vader Jan reisde met f. 50.000,= naar Amsterdam om de Duitsers om te kopen, maar dat lukte niet. De S.D. in Amsterdam kreeg natuurlijk argwaan omdat Evenhuis op korte termijn zoveel geld op tafel kon leggen en arresteerde hem. via inschakeling van de bekende prof. Waterink bleek de zaak gelukkig niet zo ernstig als het zich eerst liet aanzien en de Amsterdamse S.D. wilde Evenhuis vrijlaten, tenminste, als de S.D. in Groningen geen bezwaar had. Maar Groningen maakte wel bezwaar en zei zelfs dat Evenhuis een grote, zo niet de grootste figuur van het Friese verzet was.
Op 17-7-1944 d.a.v. werden zowel de vader als de dochter op transport gesteld naar het Scholtenshuis in Groningen.
Evenhuis werd op 18-8-1944 in het concentratiekamp Vught gefusilleerd.
In Leeuwarden is een gedenkteken mede voor hem opgericht.

Aanvullingen:

Bronnen:

Het Grote Gebod
Hun naam leeft voort









Heeft u aanvullingen of wijzigen voor deze persoon?
Mail dan naar database@documentatiegroep40-45.nl